RAZGOVOR SA POVODOM: Prim. Dr Vladimir Parović, ginekolog – perinatolog

Vladimir Parovic

IZUZETNO JE VELIKA VAŽNOST PRENATALNOG SKRININGA

Nakon saznanja o trudnoći, kod budućih roditelja pojavljuju se mnoga pitanja. Jedno od prvih je: šta je ono što moramo da uradimo, kako bismo bili sigurni i bezbjedni u trudnoći?

O prenatalnom skriningu razgovarali smo sa prim. dr Vladimirom Parovićem, ginekologom sa subspecijalizacijom perinatologije. Prim. dr Parović je jedan od najuglednijih ljekara u Srbiji, svakako je omiljen kod trudnica u Pančevu, a priliku da prezentuje svoja naučna istraživanja imao je kako na domaćim, tako i na mnogim međunarodnim ginekološkim skupovima.

Za početak smo zamolili prim. dr Vladimira Parovića da nam ukratko objasni šta je to perinatologija?

Perinatologija je grana medicine koja se bavi brigom o majci i fetusu u toku trudnoće, porođaja i u periodu neposredno nakon porođaja. Ona podrazumijeva multidisciplinarni pristup ovom periodu koji je jedinstven po fiziološkim i patološkim procesima koji se dešavaju kod majke i ploda, i međusobno se prožimaju.

Kakva je uloga ultrazvuka u perinatalnoj medicini?

Od kada se pojavio, ultrazvuk je postao nezamjenjiv alat u perinatalnoj medicini i nadzoru trudnoće. Sa napredovanjem tehnike, njegova uloga je sve veća a granica detekcije pojedinih stanja fetusa se sve više pomjera ka ranijim nedjeljama trudnoće. Revolucionarni pomak u upotrebi ultrazvuka u trudnoći, naročito u 1. trimestru, dugujemo profesoru Nicolaidesu koji je osmislio skrining aneuplodija i standardizovao preglede prvog trimestra. On je, takođe, obezbijedio veliku bazu podataka kao osnovu za procjenu rizika u trudnoći  i detekciju anomalija. Progres u ovoj oblasti medicine u velikoj je mjeri zasluga Fondacije za fetalnu medicinu, čiji je osnivač upravo profesor Nicolaides.

Šta možete da nam kažete o ultrazvuku u prvom trimestru trudnoće?

Uloga ultrazvučnog pregleda u prvom trimestru trudnoće je veoma važna. Njime se mogu otkriti mnoge anomalije – pojedine urođene srčane mane, defekti kičmenog stuba i teške anomalije centralnog nervnog sistema, skeletne displazije i mnoge druge. Smatra se da više od 50% opisanih anomalija može biti detektovano ultrazvučnim pregledom u prvom trimestru trudnoće. Optimalno vrijeme za ovu vrstu pregleda je oko 13. gestacijske nedjelje trudnoće, dok period između 11. i 12. gestacijske nedjelje predstavlja suboptimalni period zbog nedovoljne razvijenosti fetalnih organa i slabije vidljivosti fetusa. Glavne prednosti UZ pregleda u ovom periodu su rana detekcija teških anomalija sa lošom prognozom, mogućnost da se sprovede u istom periodu kada se trudnica javlja radi NIPT (neinvazivni prentalni test), mogućnost da se u slučaju detekcije teških anomalija planira sprovođenje nekog od dijagnostičkih genetskih testova (CVS ili amniocenteza), te ukoliko postoji sumnja na anomaliju (a, ne jasna potvrda iste), mogućnost optimalnog planiranja dodatnih postupaka (kariotipizacija, laboratorijske/virusološke analize, detaljan anatomski UZ pregled u periodu 18 – 23. g. n., pregled magnetnom rezonancom i drugo).

Prim. dr Vladimir Parović (foto: lična arhiva)

Pomenuli ste NIPT. Kakva je uloga ultrazvuka u eri NIPT?

Postoji pogrešno vjerovanje da je NIPT (neinvazivno prenatalno testiranje) zamjena za svaku vrstu ispitivanja stanja ploda. Na primjer, Downov sindrom čini manje od 10% svih urođenih anomalija i odgovoran je za tek oko 10% intelektualnih problema. Najbolji screening test za Downov sindrom jeste NIPT, ali sprovođenje samo NIPT (bez ultrazvučnog pregleda) ostaviće 90% strukturnih anomalija nedijagnostikovano. Prema tome, ovo su dvije komplementarne metode, koje nikako ne isključuju jedna drugu, već se međusobno dopunjuju u cilju potpune dijagnostike stanja fetusa u što ranijem periodu trudnoće.

Kakva je uloga ultrazvuka u drugom trimestru trudnoće?

Klasičan period za sprovođenje anatomskog ultrazvučnog pregleda je drugi trimestar trudnoće. Uglavnom se  anatomski (tzv. ekspertski) ultrazvuk  sprovodi u periodu 18 – 23. nedjelje trudnoće, mada ovaj pregled nekada može biti i pomjeren ili ponovljen zbog nepovoljnih okolnosti koje utiču na vizualizaciju (npr. položaj ploda ili gojaznost majke). Ultrazvukom u drugom trimestru se utvrđuje odsustvo/prisustvo fetalnih anomalija, ali se takođe prate fetalni rast i određuje starost trudnoće, analizira se posteljica i plodova voda, kao i krvni sudovi – kako posteljice, tako i fetusa (tzv. Doppler ultrazvuk) radi pravovremene detekcije potencijalnih komplikacija.

Gdje vidite budućnost prenatalne dijagnostike i perinatalne medicine u cjelini?

Kada razmišljam o ovom pitanju pomalo me podiđe jeza, a prva asocijacija mi je sjajan film “Gataka“ u kojem gledamo budućnost u kojoj je vrijednost života, kao nečeg neponovljivog i uzvišenog, zamijenjena genetskom dijagnostikom i selekcijom. Budućnost prenatalne dijagnostike ide pod ruku sa sve bržim razvojem tehnike (ultrazvuk, magnetna rezonanca fetusa), ali i neinvazivnih prenatalnih testova, odnosno širenja panela genetskih bolesti koje mogu njima biti detektovane. Mi se toj brzini, kao ljudski rod, ne smijemo prepustiti, već je moramo kontrolisati, inače ćemo izgubiti svoju suštinu i smisao postojanja.

Izvor: www.premiumgenetics.rs